Kağıt Para vs Dijital Para

Türk LirasıKağıt paradan kastım, elde tutulan, cüzdanda taşınan para. Yani elimize aldığımızda hissederiz. Hani “sıcak tutuyor” derler ya, o hisse benzer bir his bırakır. Dijital para ise genelde kredi kartı, İnternet şubesi işlemleri, Paypal gibi ortamlarda transfer olan paradır.

Sanırım hepimiz değer olarak ikisinin de aynı olduğunun farkındayız. Fakat harcama yaparken veya ödeme alırken ikisinin algı farkları var. 2.000 TL maaşınız var diyelim. Paranızı elden alıyorsunuz. Zarfı açıyorsunuz ve masmavi 20 tane 100 TL banknot. Belli bir hacmi var, cüzdana konduğunda şişlik yaratıyor.

Bu 20 banknot ile vadesiz TL hesabınızdaki 2.000 TL farklıdır. Bunun ilk maaşınız olduğunu düşünün. Bir ay aç kalacaksınız ama bir Galaxy Note 3 istiyorsunuz. İnternet’ten siparişi verip, ilgili kurumun hesabına parayı online bankacılık işlemlerinden kısa bir sürede yaparsınız. Geriye telefonun gelmesini beklemek kalır. Bir de diğer durumu düşünelim; mağazaya girdiniz ve telefonu aldınız, kasaya gelip 20 tane 100 TL’lik banknotu saydınız ve ödeme sorumlusuna verdiniz. Faturanız ve telefonunuzla çıktınız. Bir eksikle; cüzdanınız artık daha hafif ve şişkin değil.

Bir de şu durum var ki, ben hayatımda daha sık gözlemliyorum; bozdurulan paranın harcanması. Bozulan bir 100 TL, harcanmaya daha yakın oluyor. Mesela sahafta bir kitap ilgimi çekti ve 5 TL. Şimdi bozdurmaya değmez diyebiliyor insan. Bu örmeği afaki verdim. Konu kitap olunca durum değişir ama anlatmak istediğim anlaşıldı zannedersem. Dijital parada bu çok problem olmuyor. Google Play Store’da bir oyun beğendim diyelim 0,99$ fiyatı olsun, hemen satın alıyorum. Hiç düşünmüyorum bozulan bir miktarı.

Sonuçta işaret etmek istediğim nokta iki aynı değerin farklı deneyimlerle tüketilmesi. Elektronik ticaret sitesi ödeme yöntemlerinde bu konu her zaman göz önünde bulundurulmalı. Bu iki deneyime insanlar farklı tepkiler de verebiliyor. Örneğin kapıda ödeme seçeneğinde ödemenizi direkt banknot ile yapma şansınız da var.

Bu deneyimi yaşamamın sebeplerinden biri de sanırım strateji oyunları. Orada altınınız oluyor. Odun, kaya, yemek vs… kaynaklar. Bunları kullanıyorsunuz, binalar dikebilir, ordu kurabilirsiniz. Sanırım bu oyunlardan gelen deneyim dijital paranın benim tarafımdan daha kolay harcanmasına sebep oluyor.

Ama bu süreç tersine işleyecek gibi durmuyor. Akıllı telefonlarımız ödeme yöntemlerine bağlı, tek tuşla uygulama, kitap, medya dosyaları satın alabiliyoruz. NFC teknolojisi çok yaygın olmasa da, gelecek için güzel bir örnek teşkil ediyor.

Ödeme Yöntemleri
Ödeme Yöntemleri

NFC ile sadaka verdiğinizi düşünün. Dilencinin elindeki cihaza yaklaştırıyorsunuz ve 1 TL transfer oluyor. Böyle bir sadaka verme şekli insanda nasıl duygular uyandırırdı tahmin edemiyorum.

Küçükken harçlıklarımızı hep banknot ile aldık. Simitçiden simidi bozuk paramızla aldık. Ama şimdi kredi kartı geçmeyen ortamlar hariç nakit paraya pek ihtiyaç olmuyor. Üstelik dijital para kayıtlıdır, vergi takibi açısından çok önemlidir.

Artık Cuma Namazı çıkışlarında “donate” veya “destek olun” tişörtlü dilenciler görürseniz şaşırmayın.

Fazlasını Oku